Ağır Hasar Kayıtlı Araç Ne Demek? Pert, Trafikten Çekme ve Yeniden Tescil

Bir ilanda, sigorta yazışmasında ya da sorgu sonucunda "ağır hasarlı" ifadesini gördüğünüzde bunun ne anlama geldiğini bu yazıda bulacaksınız. Okuduktan sonra bu kararı kimin verdiğini, böyle bir aracın yeniden trafiğe nasıl çıktığını ve alırken neyi sormanız gerektiğini bileceksiniz.

Ağır hasar ile tam hasar arasındaki fark nedir?

Sigorta mevzuatı iki ayrı durumu birbirinden ayırır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) 1 Temmuz 2025'te yürürlüğe giren 2025/12 sayılı genelgesine göre:

• Tam hasarlı araç, eksper raporuyla onarım kabul etmez hale geldiği tespit edilen araçtır. Onarım masrafı, aracın hasar tarihindeki değerini aşar.
• Ağır hasarlı araç, hasarı büyük olan ama onarımı mümkün olan araçtır.

Günlük dilde ikisine de "pert" denir. Aradaki fark önemlidir: biri onarılıp yola dönebilir, diğeri dönemez.

Bir araç hangi durumda ağır hasarlı sayılır?

Genelge iki ölçüt koyar.

Birincisi masraftır. Onarım masrafı (KDV dahil) aracın hasar tarihindeki değerinin yüzde 60'ını aşarsa araç ağır hasarlı sayılır.

İkincisi hasarın yeridir. Genelgenin ekinde, hasar gördüğünde aracın ağır hasarlı sayılmasına yol açan parçaların listesi vardır. Bunların arasında şunlar bulunur:

• ön ve arka şasi kolları
• tabanla birlikte marşpiyel
• tavan sacı ve tavan traversleri
• orta direk
• ön göğüs sacı
• hava yastıkları ve emniyet sistemleri
• ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçaları
• elektrikli araçlarda batarya ve ana enerji hattı

Bu liste, aracın çarpışmada yolcuyu koruyan iskeletiyle büyük ölçüde örtüşür. Kapı, kaput ya da çamurluk gibi sökülüp takılan dış paneller listede yer almaz.

Ağır hasar kararını kim verir?

Sigorta şirketi değil, levhaya kayıtlı sigorta eksperi. Genelgeye göre tespit eksper raporuyla yapılır. Eksper, tam ya da ağır hasar tespitini rapordan sonraki 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne (SBM) bildirir.

Yani karar kayıt altına girer. Satıcının ya da alıcının beyanına kalmaz.

Ağır hasarlı araç trafikten çekilir mi?

Evet. Genelgeye göre sigorta şirketi, ağır hasarlı araç için "trafikten çekilmiştir" belgesinin alınmasını sağlar. Araç sigortacıya bırakılıyorsa, bu şerhi taşıyan tescil belgesi gösterilmeden tazminat ödenmez.

Trafikten çekilen aracın tescil kaydı kapatılır, belgesine "trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır" şerhi işlenir ve plakası iptal edilir. Bu, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik'in 43. maddesinde yazar.

Tam hasarlı araç ise hurda yoluna gider. Aynı yönetmeliğin 44. maddesine göre hurdaya çıkarılan araç yeniden tescil edilemez; yalnızca kullanılabilir parçaları başka araçlarda kullanılabilir.

Trafikten çekilen araç yeniden yola çıkabilir mi?

Onarılabilir olanlar çıkabilir. Yönetmeliğin 43. maddesine göre araç herhangi bir noterde yeniden trafiğe çıkarılabilir. Bunun için şunlar gerekir:

• trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış ve hâlâ geçerli bir muayene,
• araçta değişiklik yapıldıysa bunun belgeleri,
• zorunlu trafik sigortası.

Araca önceki plakası verilir.

Burada dikkat edilecek nokta şu: muayene, aracın yola çıkmaya uygun olduğunu gösterir; onarımın nasıl yapıldığını anlatmaz. Şasi kolu düzeltildi mi, değiştirildi mi, hava yastıkları yenilendi mi; bunları muayene belgesinden okuyamazsınız.

Bir de şunu bilin: trafikten çekilmiş bir araç, muayene ve trafik sigortası şartı aranmadan satılıp devredilebilir (aynı yönetmelik, 18. madde). Yani henüz onarılmamış, kaydı kapalı araçlar da el değiştirir.

Ağır hasar kaydı nasıl öğrenilir?

Araç kendi adınıza kayıtlıysa e-Devlet'teki SBM hizmetinden sorgulayabilirsiniz. Bu hizmet yalnızca sorgulayan kişinin adına kayıtlı araçlar için çalışır. Başkasına ait bir araca bakarken SBM'nin ücretli SMS sorgusu kullanılır.

Raporda boyalı ve değişen parçaların ne anlama geldiğini ekspertiz terimlerini anlattığımız yazıda ayrıca anlattık. Hasar kaydı ile ekspertiz raporu birbirinin yerine geçmez: biri geçmişte bildirilen hasarı, diğeri aracın bugünkü halini gösterir.

Ağır hasarlı araç alınır mı?

Bu, aracın kendisine bağlıdır; kayıt tek başına cevap vermez. İki araç düşünün: birinin elektrik tesisatı su baskınında zarar görmüş, diğeri önden şasi kollarına kadar ezilmiş. İkisi de ağır hasarlı olabilir, ama onarımları da riskleri de birbirinden farklıdır.

Böyle bir araca bakıyorsanız şunları sorun:

• Hasar neydi, aracın hangi bölgesindeydi?
• Onarımı kim yaptı, değişen parçaların faturası var mı?
• Taşıyıcı parçalara da bakılarak bağımsız bir ekspertiz yaptırılabilir mi?

Satıcı bu sorulara açık cevap veremiyorsa, kaydın kendisinden çok bu belirsizlik sizi düşündürmeli.

Mevzuat da bu farkı tanır: Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'in 18. maddesine göre, galeriden satın alınan araçlarda yönetmelikle getirilen garanti, tescil belgesinde trafikten çekilme şerhi bulunan araçları kapsamaz.

Özetle

• Ağır hasar, onarım masrafının araç değerinin yüzde 60'ını aşması ya da listedeki taşıyıcı ve güvenlik parçalarının hasar görmesidir.
• Kararı eksper verir ve SBM'ye bildirilir.
• Ağır hasarlı araç trafikten çekilir; onarılıp muayeneden geçerse yeniden tescil edilebilir. Tam hasarlı araç hurdaya ayrılır ve yeniden tescil edilemez.
• Kayıt bir başlangıçtır. Neyin, nasıl onarıldığını aracın kendisine ve belgelerine bakarak öğrenirsiniz.

Kaporta ve boya onarımıyla ilgili sorularınız için Ümraniye'deki atölyemize uğrayabilirsiniz.

Kapak fotoğrafı: Usman Malik, Unsplash.